Panele PV, mimo swojej pozornej prostoty, są złożonymi urządzeniami technologicznymi. Składają się głównie ze szkła, aluminium i krzemu, ale zawierają także tworzywa sztuczne, kleje, metale szlachetne i potencjalnie szkodliwe substancje, takie jak ołów, kadm czy inne związki chemiczne stosowane w produkcji ogniw. Z tego powodu nie mogą być traktowane jak typowe odpady. Ich niewłaściwe składowanie zagraża środowisku i zdrowiu ludzi, a jednocześnie prowadzi do utraty cennych surowców, które mogłyby zostać ponownie wykorzystane. Właśnie dlatego utylizacja starych paneli fotowoltaicznych musi być prowadzona w sposób zorganizowany, z zachowaniem wszystkich wymogów ekologicznych i technologicznych.
Proces ten rozpoczyna się od demontażu urządzeń – często z dachów budynków lub trudno dostępnych miejsc – co samo w sobie wymaga specjalistycznej wiedzy. Następnie panele trafiają do punktów zbiórki lub bezpośrednio do zakładów zajmujących się przetwarzaniem elektroodpadów. Tam przechodzą przez kolejne etapy: usunięcie ramy aluminiowej, odłączenie kabli i skrzynek przyłączeniowych, rozdrabnianie oraz separację materiałów. Dzięki nowoczesnym technologiom możliwy jest odzysk nawet do 90% surowców – szkła, aluminium, krzemu, a także cennych metali. Niestety, wciąż wiele paneli trafia na wysypiska lub do niewyspecjalizowanych punktów przetwarzania, co prowadzi do degradacji surowców i zanieczyszczenia środowiska.
W Polsce infrastruktura do profesjonalnej utylizacji paneli PV dopiero się rozwija, ale rośnie liczba firm oferujących tego rodzaju usługi. Pojawiają się też inwestycje w nowe linie technologiczne oraz zakłady specjalizujące się wyłącznie w recyklingu fotowoltaiki. Równocześnie wciąż potrzebna jest większa świadomość społeczna i lepszy system informowania właścicieli instalacji, że to na nich spoczywa obowiązek odpowiedniego zagospodarowania zużytych paneli. Szczególnie ważne jest to w kontekście nadchodzącej fali wymian urządzeń, które zostały zainstalowane na początku boomu fotowoltaicznego – około 2010 roku – i wkrótce osiągną kres swojej przydatności.
Utylizacja starych paneli fotowoltaicznych to nie tylko obowiązek, ale i szansa. Odpowiednie podejście do tego procesu pozwala nie tylko chronić środowisko, ale także odzyskiwać surowce, ograniczać emisję związaną z produkcją nowych materiałów i wspierać rozwój gospodarki cyrkularnej. W perspektywie kolejnych lat będzie to jeden z kluczowych tematów w dyskusji o dalszym rozwoju energetyki odnawialnej. Bo prawdziwie zielona energia nie kończy się w momencie, gdy panel przestaje produkować prąd – zaczyna się wtedy troska o to, co z nim zrobimy dalej.